Ķ dęmum ritmįlssafnsins frį 18. og 19. öld er skżrasta merkingin hins vegar 'röksemd/röksemdir':

Gat Brynjólfur žį meš sķnum įstęšum og argumentis svo krept aš D(octor) Brochmann [ [...]], aš ei fékk rekiš žau til baka. (Biskupasögur Jóns Halldórssonar, frį upphafi 18. aldar)

žar sem hann hrekur įstęšur Jóns fyrir tilveru įlfanna. (Žjóšsögur Jóns Įrnasonar, frį mišri 19. öld)

aš fallast meš įstęšum į skošun hans eša hrekja hana meš įstęšum. (Žjóšólfur, frį lokum 19. aldar)

Žessi merking kemur skżrt fram ķ žżšingu Jóns Ólafssonar śr Grunnavķk į Nikulįsi Klķm eftir Holberg frį mišri 18. öld, žar sem oršin įstęša og röksemd standa hliš viš hliš ķ eins konar samheitasambandi:

žaš feck eg meš eingvo móte vitaš, meš hverium röksemdum og įstęšum hann hefše veikt hinn gamla setnķng.

at žvķnga hanns žvermóšsku meš žeim sterkustu röksemdum og įstęšum.

Nśtķmamerking oršsins kemur naumast fram ķ beinum notkunardęmum fyrr en nokkuš er lišiš į 19. öldina. Um hana vitnar m.a. dęmi ķ Hugsunarfręši Eirķks Briem frį 1897, žar sem minnst er į sambandiš milli įstęšu og afleišingar. Annars konar vitnisburšur um merkingu oršsins į 19. öld er notkun žess sem žżšingaroršs ķ Oršabók Gunnlaugs Oddssonar frį įrinu 1819. Žar kemur žaš fyrir sem samheiti viš röksemdir (sem žżšing į oršinu data) og ķ öšru samhengi sem samheiti viš grundvöllur (viš flettioršiš fundament). Žrišja samheitasambandiš kemur svo fram ķ skżringu viš sögnina motivere og vķsar til merkingar oršsins ķ nśtķmamįli: fęra til įstęšur og orsakir. Oršin įstęša og orsök eiga einnig samleiš mešal skżringarorša viš oršiš raison ķ oršabók Gunnlaugs.

Samband sagnarinnar standa viš forsetninguna į hefur svo mótaš ašra merkingu, sem bundin er viš fleirtölumynd oršsins, įstęšur:

Til hafa veriš konur į öllum öldum og ķ ólķkum įstęšum. (Fjallkonan, frį lokum 19. aldar)

var byggingaefniš hiš sama ķ bįšum löndum og allar įstęšur lķkar. (Skķrnir, frį 3. įratug 20. aldar)

Žessi merking oršsins, sem komin er til sögunnar į 19. öld og į sér skżringuna kringumstęšur, ašstęšur ķ Ķslenskri oršabók, tengist sżnilega samböndum eins og žaš stendur žannig į og žaš stendur vel/illa į fyrir e-m. Önnur rót žessarar merkingar er lżsingaroršsmyndin įstatt, sem dęmi eru um ķ ritmįlssafni oršabókarinnar allt frį žvķ um 1700:

af žvi žad er so astadt, ad vor Naattura er so skadlega og hryggelega raangsnuen og forspillt.

Kunne so ad vera aastatt fyrer oss / ad vier ecke gietum Erfidad.

Žótt oršiš įstęša komi ekki fram ķ fornu mįli er žar aš finna eins konar undanfara žess af sama stofni meš skyldri merkingu. Žaš er oršiš įstaša, sem getiš er bęši ķ oršabók Fritzners og oršabók Įrnanefndar. Ķ žeirri sķšarnefndu er ašalmerkingin skżrš meš dönsku oršunum grund, påstand, argumentation. Žar er m.a. žetta dęmi śr handriti Tómasar sögu erkibiskups frį žvķ um 1400:

(hann) segir ... at fyrir žaa grein hefir hann eynga logliga aastodu til motkasta

Hér sem vķšar birtast skörp skil milli oršanotkunar ķ fornu mįli og nżju en jafnframt mį greina tengsl og samfellu ķ oršmyndun og merkingu.