žat er vįrr vili, at vér strķšim allir samt į heišingja. (Stjórn)

Nafnoršiš įstrķša er komiš til sögunnar ķ heimildum (trśarlegum textum) frį 16. öld, bęši ķ bundnu og óbundnu mįli. Ķ Sįlmabók Gušbrands biskups er talaš um heims įstrķšu stranga en annars er įstrķšan einkum og sér ķ lagi af völdum óhreinna anda og djöfulsins sjįlfs framan af:

Vardueit oss fyrer allre astrijdu ohreinna Anda. (žżšing į trśarriti frį 1607)

Né um nįšina bešiš, aš hann foršaši žér frį žvķlķkri djöfulsins įstrķšu. (heimild frį žvķ um 1700)

Sś merking oršsins sem nś er rįšandi viršist ekki koma fram fyrr en į 18. öld og veršur naumast greinileg fyrr en į 19. öld. Ķ Fjallkonunni (įriš 1886) er sagt aš tortryggni manns sé oršin aš sjśklegri įstrķšu, og til skżringar bętt viš oršinu mani ķ svigum. Ķ Kristilegri sišfręši Helga Hįlfdįnarsonar er žvķ haldiš fram aš fżsnin geti oršiš aš girnd og girndin aš įstrķšu, og sama samband girndar og įstrķšu er rakiš ķ Almennri sįlarfręši Įgśsts H. Bjarnasonar. Ķ tilgreindum notkunardęmum um oršiš ķ oršabók Jóns Žorkelssonar, Supplement til islandske Ordbųger frį 1897, į žaš samleiš meš oršunum gešshręring og tilfinningar.

Žaš sem hér hefur veriš rakiš um notkun oršsins įstrķša sżnir athyglisverša notkunar- og merkingarbreytingu. Į eldra skeiši er notkunin sterklega bundin gerandanum, žeim sem strķšir į (einhvern), og tengslin viš merkingu sagnarsambandsins strķša į eru bżsna skżr. Į yngra skeiši (og ķ nśtķmamįli) varšar merkingin žolandann, žann sem strķtt er į og žį lķšan og tilfinningu sem af žvķ leišir, og tengslin viš merkingu sagnarsambandsins hafa dofnaš.

Heimildir
Ritmįlssafn Oršabókar Hįskólans.
Fritzner, Johan. Ordbog over Det gamle norske Sprog. Nytt uforandret opptrykk av 2. utgave (1883-1896). Med et bind tillegg og rettelser redigert av Didrik Arup Seip og Trygve Knudsen. Oslo 1954-1972.
Ordbog over det norrųne prosasprog. 1: a-bam. Redigeret af Helle Degnbol, Bent Chr. Jacobsen, Eva Rode, Christopher Sanders, Žorbjörg Helgadóttir. Udgivet af Den arnamagnęanske kommission. Kųbenhavn 1995.
Jón Žorkelsson. Supplement til islandske Ordbųger. Tredje Samling. Reykjavķk 1890-1897.