fešgin

Fyrir réttum tveimur įrum var oršiš frišgin pistill vikunnar. Žar var bent į aš višlišurinn -gin vęri hinn sami og er ķ oršunum męšgin 'móšir og sonur/synir' og fešgin 'fašir og dóttir/dętur og -g- višskeytiš vęri enn fremur aš finna ķ oršunum fešgar 'fašir og sonur/synir' og męšgur 'móšir og dóttir/dętur' og reyndar einnig ķ oršinu systkin.

Réttilega hefur veriš į žaš bent aš merkingin 'fašir og dóttir' eigi ekki viš ķ oršinu gušfešgin. Gušfešgin eru mašur og kona sem višstödd eru skķrn barns og įbyrgjast kristilegt uppeldi žess, skķrnarvottar (sjį OM). Barniš er gušdóttir eša gušsonur žessa fólks og žaš er foreldrar žess ķ trśarlegum skilningi, gušforeldrar. Oršiš gušfešgin kemur fyrir žegar ķ fornu mįli og samband fešgina og barns var nefnt gušsifjar.

Foreldramerkingin ķ gušfešgin skżrist af žvķ aš oršiš fešgin merkti ķ fornu mįli 'foreldrar'. T.d. segir svo ķ Marķu sögu: Žessi kona var einberni sinna fešgina. Var fašir hennar og móšir oftnefndri kirkju ... tilheyrandi (Marķu saga, bls. 625) og fleiri dęmi ķ fornum textum sżna glögglega aš žessi er merking og notkun oršsins ķ fornu mįli og reyndar langt fram eftir öldum (sjį Gagnasafn OH). Oršiš foreldrar, sem einnig kemur fyrir ķ fornu mįli (forellri, forellrar), merkir hins vegar 'forfešur', einnig gat žaš merkt 'forveri, fyrirrennari (ķ stöšu eša embętti)' en foreldramerkingin kemur ekki fram fyrr en um og upp śr sišaskiptum.

Heimildir:

Gagnasafn Oršabókar Hįskólans: http://www.lexis.hi.is

Mariu saga. Legender om Jomfru Maria og hendes Jertegn. Efter gamle Haandskrifter udgivne af C. R. Unger. Christiania 1871.

OM: Ķslensk oršabók handa skólum og almenningi. Önnur śtgįfa, aukin og bętt. Ritstjóri Įrni Böšvarsson. Reykjavķk: Bókaśtgįfa Menningarsjóšs 1983.