Fjölmúlavíl
no., hvk.
Notkun og uppruni
Orðið fjölmúlavíl merkir annars vegar 'fyrirhöfn' og hins vegar 'lítill, ómerkilegur hlutur'. Það virðist fyrst notað á prenti í bókum Halldórs Laxness.
Dæmi úr ritmálssafninu:
- Kanski tekst mér með guðshjálp að búa til ógnlítið fjölmúlavíl fyrir vorið.
- hver sem hafði einhverja meinloku í hausnum, [ [...]] þóttist skyldugur að rölta af sér þessa einkaóværu með því að gefa út af sér eitthvert fjölmúlavíl sem átti að heita skáldsaga.
- Enn einusinni var ég orðinn að athlægi í höfuðborginni, að þessu sinni fyrir að dragast með slíkt fjölmúlavíl.
- Nú fer konan að róta í bosinu til höfða sér og finnur þar loksins eitthvert fjölmulavíl og er hnýtt innaní skauta úr svörtu gljásilki.
Halldór leitaði víða fanga og skrifaði ýmislegt hjá sér í vasabækur. Í einni slíkri stendur:
Skammstöfunin Kr. Guðmundsd. á við Kristínu Guðmundsdóttur sem var góð vinkona Halldórs og heimildarmaður um margt. Halldór skrifaði grein í Þjóðviljann 16. apríl 1978 og kom þar fjölmúlavíli
að:
Engin dæmi hef ég fundið um sögnina að fjölmúla sem höfð var eftir Kristínu Guðmundsdóttur en orðið fjölmúlavílari
notaði Magnús Kjartansson í Tímariti Máls og menningar (1980:315):
Fyrir fjölmiðlatíð voru Íslendingar vel sendibréfsfærir, en nú góla fjölmúlavílarar hver upp í annan að enginn kunni að orða hugsun sína án þess að ,,sletta``.
Fjölmúlavíl er nefnt í Íslenskri orðabók 1983 og er þá merkt sem staðbundið mál. Sú merking er horfin í útgáfunni frá 2002.
Heimildir:
- Ritmálsskrá OH
- Halldór Laxness. 1978. Dönsku vígstöðvarnar enn.
Þjóðviljinn, 16. apríl, bls. 7. Edda, Reykjavík.
- Íslensk orðabók handa skólum og almenningi. 1983. Bókaútgáfa Menningarsjóðs, Reykjavík.
- Íslensk orðabók. 2002. Edda, Reykjavík.
|