Hafurtask
nafnorð, hvorugkyn
Notkun og merking
Hvorugkynsorðið hafurtask er haft um margvíslegt dót eða skran, einkum það sem
menn flytja með sér, s.s. búslóðir og farangur af ýmsu tagi. Oft er það haft í
sambandinu „með allt sitt hafurtask“ eða þvíumlíkt.
Dæmi:
- ég pakkaði saman hafurtaski okkar, kom því á flutningabíl
og hélt til Akureyrar
- Ég sagði honum að taka upp allt sitt hafurtask, mannskap
og tæki og koma með það [...] suður
- Farangursrýmið leyfir hins vegar ekki alltof mikið hafurtask.
Í heimildum frá fyrri öldum ber ekki á að hafurtask tengist sérstaklega
flutningum eða farangri en vel má ímynda sér að merkingin hafi leitað í þessa átt
vegna þess að niðurlag orðsins, -task, minnir fólk e.t.v. á töskur og
ferðalög.
Saga og uppruni
Elsta dæmi um hafurtask í
ritmálssafni OH er frá 16 öld en orðið
mun vera tökuorð úr miðensku. Haberdashere var í miðensku haft um skransala
og í yngri ensku fyrirfinnst orðið haberdasher sem var á 16. öld notað
um smávörukaupmenn, ekki síst þá sem seldu hatta og húfur. Nú á dögum eru orðin
haberdasher og haberdashery helst höfð um herrafataverslanir
eða (í Bretlandi) verslanir með saumavörur eins og tölur, nálar, blúndur og þess háttar.
Um uppruna enska orðsins er flest óljóst, oftast er haft fyrir satt að það eigi rætur að rekja
til normannskrar frönsku hapertas 'smávarningur' en einnig hefur verið stungið
upp á því að norræna orðið hafurstaka 'húð af geithafri' liggi hér að baki.
Heimildir:
- Söfn Orðabókar
Háskólans.
- Ásgeir Blöndal Magnússon
1989. Íslensk orðsifjabók.
Orðabók Háskólans.
Reykjavík.
- Eyvindur Eiríksson. 1981. Burgeisar, ribbaldar, barúnar og allt það hafurtask.
Afmæliskveðja til Halldórs Halldórssonar, 13. júlí 1981; bls. 85–96.
Aðalsteinn Eyþórsson
|