Hlátur
Nú um helgina var mikil hátíð í Þjóðleikhúsinu tileinkuð hlátri og því ekki úr vegi að fjalla aðeins um orðið hlátur. Það er gamalt í málinu og til í öllum grannmálunum. Í færeysku er talað um látur, í norsku um lått, låtter og lætter, í dönsku um latter, í ensku um laughter og í þýsku um Gelächter.
Ýmis orð eru tengd hlátri eins og sögnin að hlæja og nafnorðið hlægi 'aðhlátursefni', lýsingarorðin hlægilegur og hlálegur og sögnin hlægja 'kæta, vekja hlátur'.
Menn geta hlegið á ýmsa vegu. T.d. er talað um ruddahlátur, stórkarlahlátur, kuldahlátur, tröllahlátur, illkvittnishlátur, illgirnishlátur tryllingshlátur, heldur í neikvæðri merkingu, en einnig um gleðihlátur, galsahlátur, glettnishlátur, sólskinshlátur, gáskahlátur, kátínuhlátur, feginshlátur, heilsubótarhlátur í jákvæðri merkingu.
Orðið hlátur finnst í mörgum málsháttum eins og t.d. að háði né hlátri hafðu aldrei gest né gangandi, glatan er fyrir góðum hlátri, kaldur hlátur kemur af hryggð eða reiði, hlátur æskunnar veldur oft tárum ellinnar.
Hlátur kemur fyrir í margskonar föstum orðasamböndum. Talað er um að einhver sé að deyja úr hlátri, springa af hlátri, rifna úr/í hlátri eða farast úr hlátri. Menn hlæja þurrum hlátri, köldum hlátri, holum hlátri. Óstöðvandi hlátur getur sett að mönnum, hláturinn sýður niðri í einhverjum, hlátur setur að einhverjum og sá hinn sami getur reynt að kreista niðri í sér hláturinn.
Guðrún Kvaran