Eldri orð vikunnar

kįrķna
nafnorš, kvenkyn

Ķ nśtķmamįli er algengast aš kvenkynsoršiš kįrķna sé haft ķ fleirtölu, kįrķnur, og merki įkśrur, skammir eša rįšningu af einhverju tagi, jafnvel hrekkjabrögš.

Dęmi:

  • svo hóta žeir mįlsókn og allskyns kįrķnum
  • blašamarkašurinn hér į landi [hefur] gengiš ķ gegnum svipašar kįrķnur og blašamarkašir vķšast į Vesturlöndum
  • Marga kįrķnuna er Bretinn bśinn aš fį į Ķslandsmišum.
  • Aušvitaš uršu žeir aš žola żmsar kįrķnur fyrir bragšiš

Oršiš er reyndar tökuorš śr latķnu, carena, žar sem žaš merkir sérstaka tegund af skriftum, ž.e. 40 daga föstu viš vatn og brauš sem kirkjan gerši mönnum aš sęta sem yfirbót fyrir įkvešnar syndir. Upprunalega merkingin hélst ķ ķslensku lengi fram eftir öldum, heimildir eru til um oršalagiš aš fasta kįrķnu og žess eru jafnvel dęmi aš oršiš sé notaš sem sögn, aš kįrķna, ž.e. fasta ķ 40 daga. Einnig er sagt aš viš biskupsstólana hafi ķ kažólsku veriš sérstakir grjótklefar sem notašir voru til žessara föstuhalda og hafi žeir einnig nefnst kįrķnur.

Į 19. öld og sķšar er fariš aš nota oršiš almennara um refsingu eša óžęgindi sem menn hljóta af öšrum, og loks um ašfinnslur og skammir.

Heimildir:

  • Söfn Orðabókar Háskólans.
  • Ásgeir Blöndal Magnússon 1989. Íslensk orðsifjabók. Orðabók Háskólans. Reykjavík.




Aðalsteinn Eyþórsson