magasķn, hk
Nżlega hóf Dagblašiš aš gefa śt vikulegt fylgirit sem nefnist Magasķn. Žetta orš er ekki algengt ķ ķslensku ritmįli žótt žaš heyrist oft ķ talmįli ķ żmsum merkingum. Žaš er ekki aš finna ķ oršabók Blöndals frį 1924, né heldur ķ višbótarbindi žess verks frį 1963. Sama įr kom śt 1. śtgįfa Ķslenskrar oršabókar handa skólum og almenningi, oft kölluš oršabók Menningarsjóšs, žar hefur oršiš ekki fengiš inni. Įriš 1983 kom svo 2. śtgįfa, aukin og bętt og žar er oršiš aš finna. Žar er žaš reyndar sett meš spurningarmerki fyrir framan, ?magasķn, en žaš merkir į mįli ritsjórnar "vont mįl, orš eša merking sem foršast ber ķ ķslensku ...". Enn fremur er oršiš tekiš upp ķ ķslenska oršsifjabók frį 1989, reyndar athugasemdalaust.
Ef litiš er ķ sešlasafn Oršabókar Hįskólans sést aš oršiš magasķn kemur fyrir ķ ķslensku žegar į 18. öld, nįnar til tekiš įriš 1772 ķ svonefndri Stokkhólmsrellu eftir Hannes Finnsson og er ritgerš ķ dagbókarformi um ferš og dvöl Hannesar ķ Svķžjóš sumariš 1772. Žaš sést reyndar į rithętti oršsins aš höfundur fer žarna meš erlent orš en žegar um mišja 19. öld hefur oršiš veriš ašlagaš ķslenskri stafsetningu og beygingu: magasķn, magasķni, magasķniš, magasķnin.
Ķ ķslenskri oršsifjabók segir aš oršiš magasķn sé tökuorš śr dönsku og er žaš greinilegt af elstu dęmunum. Reyndar er oršiš žekkt ķ öllum Evrópumįlum en franskan hefur mišlaš žvķ til annarra mįla ķ įlfunni en fengiš žaš sjįlf aš lįni śr arabķsku. Oršiš merkir žar upphaflega `geymslustaš, vörugeymslu, birgšaskemmu'. En žaš hefur fengiš żmsar ašrar merkingar svo sem kunnugt er eins og t.d. `vöruhśs; tķmarit; skothylki eša geymir viš byssu' og er gjarnan notaš um margs konar geymslustaš eša hirslu žar sem hlutum er žannig rašaš eša fyrir komiš aš til žeirra mį grķpa fljótt og vel.
Gunnlaugur Ingólfsson