pįskavika

Vikan sem byrjar meš pįlmasunnudegi og lżkur laugardaginn fyrir pįska er oft nefnd pįskavika. Svo hefur žó ekki alltaf veriš og hefur menn stundum greint į um žaš. Ķ fornu mįli viršist svo sem pįskavika byrji meš pįskadegi, ž.e. vikan eftir pįska. Žetta skżrist meš žvķ aš vikan er talin hefjast meš sunnudegi og pįskadagur er žį fyrsti dagur vikunnar og hśn dregur sķšan nafn sitt af pįskahįtķšinni.

Ķ umręšum į Alžingi įriš 1853 greindi menn į um žetta ķ umręšum og kom fram tvenns konar skilningur, ž.e. aš pįskavika hęfist į pįlmasunnudag og lyki laugardaginn fyrir pįska en ašrir héldu žvķ fram aš pįskavika hęfist pįskadag og lyki laugardaginn hinn nęsta į eftir. Žessum sķšarnefnda skilningi til stušnings var vitnaš ķ forn rit, t.d. Laxdęla sögu, žar sem sś merking oršsins skżrist ótvķrętt af samhenginu. Žessi tvenns konar skilningur kemur vel fram ķ žeim fįu dęmum sem eru ķ Gagnasafni Oršabókar Hįskólans.

Annars er vikan fyrir pįska oft nefnd dymbilvika, stundum kyrravika og jafnvel efstavika. Skķrdagur og föstudagurinn langi eru gjarnan einu nafni nefndir bęnadagar og hefur sś nafngift veriš algeng um land allt til skamms tķma. En žessir tveir dagar hafa einnig boriš fleiri nöfn žó aš žau hafi ekki tķškast um allt land.

Ķ Žingeyjarsżslum var oršiš skķrdagshelgar algengt heiti į žessum helgidögum og ašalheiti žeirra ķ mįli fólks fyrr į tķš. Žetta orš žekktist einnig ķ Eyjafirši, svo og ķ nyrsta hluta Noršur-Mślasżslu. Enn fremur var žetta orš eitthvaš žekkt į Vestfjaršakjįlkanum.

Į Austfjöršum žekktust oršin lęgri helgar eša lįghelgar um bęnadagana. Į takmörkušu svęši um noršanveršan Breišafjörš og Dali nefndust dagarnir stundum lęgri dagar og į stöku staš lęridagar.

Heimildir:

Ķslensk oršabók. Žrišja śtgįfa, aukin og endurbętt. Ritstjóri Möršur Įrnason. Reykjavķk: Edda 2002.

Gagnasafn Oršabókar Hįskólans: http://www.lexis.hi.is

Talmįlssafn Oršabókar Hįskólans