Piparsveinn og piparmey

Žvķ er oft haldiš fram, og žaš meš réttu, aš munur sé į oršunum piparsveinn og piparmey. Heimildir um piparsveinninn eru mun eldri og aš minnsta kosti frį 16. öld. Oršiš er fengiš aš lįni śr dönsku, pebersvend, og var žar notaš um ógifta farandsala sem verslušu meš żmsan smįvarning, einkum pipar. Žeir voru aufśsugestir og įttu oft vinkonur ķ mörgum sveitum. Hérlendis fer oršiš aš eiga viš ógifta karlmenn, sem voru ķ lausamennsku, andstętt hśsmanni sem var heimilsfastur į bę. Ekkert nišrandi var viš oršiš piparsveinn ķ upprunalegu merkingunni og enn er žaš hlutlaust eša fremur sagt ķ jįkvęšu gamni um ungan og eftirsóttan, ókvęntan karlmann žótt einnig megi heyra žaš notaš um eldri mann. Oršiš piparmey er einnig fengiš aš lįni śr dönsku, pebermų, og lagaš eftir oršinu piparsveinn, en žaš er miklu yngra ķ mįlinu. Sennilega er žaš ekki eldra en frį sķšari hluta 19. aldar. Piparmey hefur jafnan veriš notaš ķ nišrandi merkingu um eldri, ógifta konu. Sama er aš segja um piparjómfrś sem er įlķka gamalt og einnig śr dönsku, peberjomfru. Piparkerling og piparkarl eru yngst og sennilega frį žvķ ķ byrjun 20. aldar. Žau eru bęši notuš ķ nišrandi merkingu, žó ekki jafn sterkri um karlinn. Sem sagt: žaš er ķ lagi aš vera piparsveinn, og jafnvel dįlķtiš kitlandi, en mun sķšra er aš vera piparmey.

Heimildir:

Ritmįlsskrį Oršabókar Hįskólans

Ordbog over det danske sprog XVI, dįlkar 614-616.

Gušrśn Kvaran