Eldri orð vikunnar

Selbiti
nafnorð, karlkyn

Notkun og uppruni
Selbiti er það kallað þegar fingurgómi vísifingurs er tyllt á fingurgóm þumalfingurs og ýtt fram. Þetta er gjarnan gert við einhvern hlut til að skjóta honum áfram. Einnig er þetta gert við fólk og þá fremur í gamni en alvöru og er það kallað að gefa einhverjum selbita. Að gefa selbita er líka notað um þegar fólk fær áminningu um eitthvað eða sett er ofan í við það.

        Dæmi úr ritmálssafninu:

  • Auk þess hefi jeg gefið þjer nokkra selbita í andlitið, um leið og jeg hefi sýnt þjer fram á mismuninn milli kenníngar þinnar og breytni. (aldur: 18s)
  • slyngur að gefa heimsku og hjátrú ,,selbita``. (aldur 19s20f)
  • Það er sitthvað að gefa annmörkum samtíðar sinnar og menningarinar vanköntum selbita og hitt að hata sjálfa menninguna. (aldur: 20fm)
  • fór að gánga um gólf hrínginnn í kríng í stofunni gefandi þiljunum selbita. (aldur: 20m)

Um uppruna selbita er ekki vitað. Í Íslenskri orðsifjabók segir m.a. að forliður nafnsins sé vísast kominn af seli og viðliðurinn af biti, en merkingarferlið er óljóst. Elsta dæmið um selbita í ritmálssafni OH er frá 17. öld en það yngsta frá 20. öldinni.

Í talmálssafni OH er að finna orðin fingurhögg og fingurskot yfir selbita, en ekki eru þau í ritmálssafninu.

Að gefa selbita í vasa sinn
Nokkur dæmi í ritmálssafni OH um selbita eru um að gefa selbita í vasa sinn eða að slá selbita í vasa sínum. Merking þessa orðtaks er að gera eitthvað sem lítið gagn er að.

        Dæmi úr ritmálssafninu:

Heimildir:

  • Ritmálsskrá OH
  • Ásgeir Blöndal Magnússon 1989. Íslensk orðsifjabók. Orðabók Háskólans. Reykjavík.
  • Íslensk orðabók. 3. útg. 2002. Ritstj. Mörður Árnason. Edda hf, Reykjavík.



Ólöf Margrét Snorradóttir