Selbiti
nafnorð, karlkyn
Notkun og uppruni
Selbiti er það kallað þegar fingurgómi vísifingurs er tyllt
á fingurgóm þumalfingurs og ýtt fram. Þetta er gjarnan gert við einhvern hlut til að
skjóta honum áfram. Einnig er þetta gert við fólk og þá fremur í gamni en alvöru og er
það kallað að gefa einhverjum selbita. Að gefa selbita er
líka notað um þegar fólk fær áminningu um eitthvað eða sett er ofan í við það.
Dæmi úr ritmálssafninu:
- Auk þess hefi jeg gefið þjer nokkra
selbita í andlitið, um leið og jeg hefi sýnt þjer fram á mismuninn milli
kenníngar þinnar og breytni. (aldur: 18s)
- slyngur að gefa heimsku og hjátrú
,,selbita``. (aldur 19s20f)
- Það er sitthvað að gefa annmörkum samtíðar sinnar og menningarinar vanköntum
selbita
og hitt að hata sjálfa menninguna. (aldur: 20fm)
- fór að gánga um gólf hrínginnn í kríng í stofunni gefandi þiljunum
selbita. (aldur: 20m)
Um uppruna selbita er ekki vitað. Í Íslenskri orðsifjabók segir m.a. að forliður nafnsins sé vísast
kominn af seli og viðliðurinn af biti, en merkingarferlið er óljóst. Elsta dæmið um selbita
í
ritmálssafni OH er frá 17. öld en það yngsta frá 20. öldinni.
Í talmálssafni OH er að finna orðin fingurhögg og fingurskot yfir selbita,
en ekki eru þau í ritmálssafninu.
Að gefa selbita í vasa sinn
Nokkur dæmi í
ritmálssafni OH um selbita eru um að gefa selbita í vasa sinn
eða að slá selbita í vasa sínum. Merking þessa orðtaks er að gera eitthvað
sem lítið gagn er að.
Dæmi úr ritmálssafninu:
Heimildir:
- Ritmálsskrá OH
- Ásgeir Blöndal Magnússon
1989. Íslensk orðsifjabók.
Orðabók Háskólans.
Reykjavík.
- Íslensk orðabók. 3. útg. 2002.
Ritstj. Mörður Árnason. Edda hf, Reykjavík.
|