nafnorš, kvenkyn
Nafnoršiš skjuš er haft um skįskoriš, rykkt, fellt eša
hringskoriš stykki nešan į flķk sem sett er saman ķ mittiš, t.d. į jakka
eša blśssu. Oršiš skjuš er einnig haft um žann hluta
upphluts sem gengur nišur ķ pilsiš. Upphlutsskjuš gįtu įšur fyrr veriš
nokkuš efnismikil og snišiš į žeim var žį meš żmsu móti en ķ seinni tķš
eru žau yfirleitt höfš śr žunnu svörtu fóšurefni og felld undir
strenginn.
Oršiš skjuš er tökuorš śr dönsku, skød sem ķ eldra mįli var ritaš skiød eša skjød og hefur m.a. sömu merkingu og ķslenska tökuoršiš, sjį Ordbog over det danske sprog (Dahlerup 1941). Oršiš er skylt ķslenska oršinu skaut, sjį Ķslenska oršsifjabók (Įsgeir Blöndal Magnśsson 1989).
Engin dęmi eru um oršiš ķ ritmįlssafni Oršabókarinnar og žaš finnst hvorki ķ Blöndalsoršabók né ķ Ķslenskri oršabók (Möršur Įrnason 2002). Oršiš er heldur ekki aš finna Ķslenskri oršsifjabók (Įsgeir Blöndal Magnśsson 1989) og ekki tókst aš finna oršiš ķ gömlum heimildum um fatasaum žar sem sagt er frį fyrirbęrinu įn žess aš oršiš sjįlft sé notaš. Oršiš viršist žvķ vera dęmigert talmįlsorš en ķ talmįlssafni Oršabókarinnar eru žrettįn sešlar um žaš, flestir frį śtmįnušum įriš 1983 og er ķ žeim vķsaš ķ eldri tķsku:
Skjuš var hringsnišiš eša skįsnišiš stykki į flķk. Móšir mķn įtti t.d. reišföt sem žį voru ķ tķsku, sķtt reišpils og jakki viš. Į honum var svokallaš skjuš, sem var saumaš viš peysuna ķ mittiš.
Kjólar meš skjuši sem ég man eftir frį svipušum tķma (ž.e. um 1940) voru m.a. tvķskiptur kjóll, pils og jakki. Jakkinn var ašskorinn, hnepptur aš framan og nįši nokkuš nišur fyrir mitti. Parturinn sem nįši nišur aš framan var rśnnašur.
Skjuš į kjól eša blśssu er fremur mjó venjulega skįsnišin lengja, sem er saumuš ķ mittissauminn, en leggst utan į pilsiš aš framan og aftan, oftast heil aš aftan .... Sé lengjan skįsnišin liggur hśn ķ léttum follum --- fellingum. Sé hśn snišin śr beinni pjötlu liggur hśn slétt nišur į pilsiš.
Ein samsetning er af oršinu ķ talmįlssafni frį sama tķma og ašrir sešlar um oršiš skjuš:
Skjuškjólar žóttu fara grönnum konum vel, en žęr žreknu uršu oft heldur balbumbulegar ķ žessum klęšnaši.
Heimildir
Talmįlssafn Oršabókar Hįskólans
Dahlerup, Verner. 1929. Ordbog over det danske sprog. Det danske sprog- og litteraturselskab, København.
Įsgeir Blöndal Magnśsson. 1989. Ķslensk oršsifjabók. Oršabók Hįskólans, Reykjavķk.