Notkun og uppruni

Bęši oršiš žumalfingursregla og žumalputtaregla eru notuš um aš hafa eitthvaš sem almenna, lauslega višmišun. Oršin eru ekki gömul ķ mįlinu og hafa t.d. ekki rataš inn ķ Ķslenska oršabók Eddu frį 2002. Žumalputtaregla viršist algengara orš ķ męltu mįli. Oftast er talaš um aš hafa eitthvaš sem žumalputtareglu, nota eitthvaš sem žumalputtareglu, beita žumalputtareglu eša eitthvaš ķ žeim dśr. Ķ ritmįlssafni Oršabókarinnar eru ašeins til žrjś notkunardęmi um žumalfingursreglu. Skżringin į žvķ aš ekkert dęmi finnst žar um žumalputtareglu er sennilega sś aš ķ ritušu mįli er fremur talaš um fingur en putta. Ķ elsta dęminu, sem var śr Sjómannablašinu Vķkingi frį 1968, er oršiš sett innan gęsalappa og getur žaš veriš til merkis um aš notandinn hafi tališ eitthvaš framandlegt viš žaš, jafnvel litiš į žaš sem aškomuorš. Dęmiš er svona:

Dęmi śr ritmįlssafninu:

• Žį var ,,žumalfingursreglan" śr sögunni, en fastar reglur komnar varšandi lestatal, stöšugleika, seglbśnaš og fallbyssufyrirkomulag.

Oršiš žumalfingursregla er komiš ķ mįliš śr dönsku. Žar viršist oršiš tommelfingerregel einnig vera ungt žar sem žaš er ekki aš finna ķ sögulegu dönsku oršabókinni Ordbog over det danske sprog, og ekki ķ śtgįfum af Nudansk ordbog fyrr en eftir mišja 20. öld. Ķ dönsku, og reyndar ķ önnur Noršurlandamįl, hefur oršiš lķklegast borist śr ensku en ķ žvķ mįli er algengt aš nota sambandiš rule of thumb ķ sömu merkingu.

Heimildir: