Eldri orð vikunnar

ver, hvk.

Á undanförnum vikumog mánuðum hefur orðið ver oft heyrst í fréttum eða sést í dagblöðum, einkum í samsetningunni Þjórsárver. Í grennd við Þjórsárver eru fleiri örnefni þar sem ver er síðari liður, t.d. Illaver, Múlaver, Eyvindarver, Þúfuver og Tjarnaver. Þarna er ver í merkingunni 'gróðurblettur í óbyggðum, votlend grasi vaxin kvos'. En ver hefur einnig fleiri merkingar. Það getur þýtt 'veiðistöð, fiskiver'. Hér áður fyrr var talað um að fara í verið þegar menn voru sendir af bæjum til að róa á vertíð. Þá er orðið notað um varpstað fugla, þ.e. eggver, dúnver, álftaver. Ver er líka notað um 'hlífðarklæði', t.d. í orðunum koddaver, sængurver, reiðver. Sjaldæfari eru merkingin 'haf, sjór' sem fyrir hefur í skáldskap í eldra máli, merkingin 'eiginmaður, karlmaður' og merkingin 'kjölrák, árafar' sem virðist staðbundin.

Ásgeir Blöndal Magnússon telur líklegast að ver notað um mýrlent svæði sé sama orð og ver í merkingunni 'verstöð, fiskiver' og ver í merkingunni 'varpsvæði fugla, eggver' og þá skylt skylt sögninni verja, þ.e. 'varnarstaður'. Þó telur hann ekki útilokað að orðið sé af öðrum toga og að upphaflega merkingin sé 'votlent svæði' (1989:1121). Sú hugmynd fær góðan stuðning af árheitum í nágrannalöndum eins og t.d. Varma og Verma í Noregi (með -m-rótarauka), Wern í Þýskalandi (með -n-rótarauka) og ýmsum fleiri.

Heimildir:

Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók. Orðabók Háskólans, Reykjavík.