Orđ og tunga

Lýsing

Heftiđ hefur ađ geyma greinar eftir starfsmenn Orðabókar Háskólans. Efniđ varđar bćđi rótgróna og nýja ţćtti í starsemi Orđabókarinnar. Lesendur fá innsýn í margvísleg orđasöfn gömul og ný, uppruna ţeirra og úrvinnslu, og fjallađ er um tölvunotkun viđ orđabókagerđ frá ýmsum hliđum.

Efnisyfirlit

Frá stjórn Orđabókar Háskólans vii

Formáli Jóns Hilmars Jónssonar, ritstjóra ix

Friđrik Magnússon: Hvađ er títt? Tíđnikönnun Orđabókar Háskólans 1

Guđrún Kvaran: Sérsöfn Orđabókar Háskólans 51

Gunnlaugur Ingólfsson: Söfnun Orđabókar Háskólans úr mćltu máli 65

Helga Jónsdóttir: Ţýđingar á tölvuleiđbeiningum. Samstarfsverkefni Orđabókar Háskólans og IBM á Íslandi 73

Jón Ađalsteinn Jónsson: Alexander Jóhannesson og Orđabók Háskólans 105

Jón Hilmar Jónsson: Sagnorđagreining Orđabókar Háskólans 123

Jörgen Pind: Umbrotsforritiđ TeX. Íslenskun ţess og gildi viđ orđabókagerđ 175

Guđrún Kvaran: Orđabćkur og orđasöfn sem varđa íslensku 221

2. hefti 1990

Lýsing

Í heftinu eru birt erindi sem flutt voru á ráđstefnunni Ţýđingar á tölvuöld í janúar 1990. Tilefni ráðstefnunnar var ađ fimm ár voru liđin síđan Orđabók Háskólans og IBM á Íslandi hófu samstarf um ţýđingar á notendaforritum, hugbúnađi og handbókum tölvunotenda á íslensku.

Greinarnar fjalla um ţýđingar frá ýmsum sjónarmiđum, jafnt um íslenska ţýđingahefđ sem um tćknilegar nýjungar í ţýđingum ţar sem tölvunotkun kemur mjög viđ sögu. Í heftinu eru greinar um bókmenntaţýđingar, biblíuţýđingar, orđabókaţýđingar, íđorđaţýđingar, ţýđingar forrita, vélrćnar ţýđingar, leiđbeiningar um ţýđingar og ţýđingastarf IBM í alţjóđlegu samhengi.

Efnisyfirlit

Formáli Jóns Hilmars Jónssonar, ritstjóra vii

Dagskrá ix

Ţátttakendur xi

Gunnar M. Hansson: Setningarávarp xv

Jörgen Pind: Ávarp viđ ráđstefnulok xvii

Kristján Árnason: Hin ţrefalda eftirlíking. Um ţýđingarlistina 1

Guđrún Kvaran: Almúganum til sćmdar og sáluhjálpar. Um íslenskar biblíuţýđingar 9

Jón Hilmar Jónsson: Ađ snúa orđum á íslensku. Um orđabókaţýđingar 21

Sigrún Helgadóttir: Um Tölvuorđasafn 31

Njörđur P. Njarđvík: Ađ orđa annars hugsun á öđru máli. Um vanda bókmenntaţýđenda 39

Stefán Briem: Vélrćnar tungumálaţýđingar 43

Helga Jónsdóttir: Íslenskun forrita 49

Höskuldur Ţráinsson og Heimir Pálsson: Er hćgt ađ leiđbeina um ţýđingar? 59

Örn Kaldalóns: Ţýđingastarfsemi IBM 67

3. hefti 1997

Lýsing

Í heftinu eru birt erindi, sem flutt voru á málţingi um íslensk-danska orđabók sem jafnan er kennd viđ ađalritstjóra verksins, Sigfús Blöndal, og nefnd Blöndalsbók eđa Orđabók Blöndals.

Orđabók Blöndals var í áratugi helsta uppflettirit sinnar tegundar á Íslandi. Höfundar greinanna nálgast verkið úr ýmsum áttum ţannig ađ lesendur geta kynnst vel ţessari merku orðabók, kostum hennar og göllum.

Efnisyfirlit

Formáli Guđrúnar Kvaran, ritstjóra vii

Dagskrá ix

Stefán Karlsson: Ţćttir úr sögu Blöndalsbókar 1

Guđrún Kvaran: Rćtur og heimildir 9

Baldur Jónsson: Stćrđ orđaforđans í orđabók Blöndals 15

Gunnlaugur Ingólfsson: Mállýskuorđ 21

Veturliđi Óskarsson: Tćk orđ og miđur tćk í Blöndalsorđabók 25

Jón Hilmar Jónsson: Til bragđbćtis: Um dćmi og dćmanotkun í orđabók Blöndals 35

Ásta Svavarsdóttir: Innri skipan orđsgreina 45

Kristín Bjarnadóttir: Allravagna og ađgöngumiđaokrari: Um samsett orđ í orđabók Blöndals 61

Kristján Árnason: Hljóđfrćđiathuganir Jóns Ófeigssonar 71

Hrefna Arnalds: Danskan í orđabók Sigfúsar Blöndals 79

Svavar Sigmundsson: Orđabók Blöndals: Viđtökur og áhrif 89

Heimildir 95

4. hefti 1998

Lýsing

Flestar greinarnar í heftinu eru ađ stofni til erindi frá málţingi sem haldiđ var í október 1997 undir yfirskriftinni Almenn íslensk orđabók - stađa og stefnumiđ. Þær f jalla um margvísleg einkenni Íslenskrar orđabókar, sem fyrst kom út á vegum Menningarsjóđs 1963 en Mál og menning og síðar Edda hafa tekiđ viđ. Á þessum tíma var hafin endurskođun á bókinni međ nýja útgáfu fyrir augum.

Ađ auki er birt erindi sem prófessor Valerij Berkov flutti um tvímála orđabćkur á vegum Íslenska málfrćđifélagsins haustiđ 1997.

Efnisyfirlit

Formáli Guđrúnar Kvaran, ritstjóra vii

Dagskrá ix

Mörđur Árnason: Endurútgáfa ,,Íslenskrar orđabókar". Stefna -- stađa -- horfur 1

Guđrún Kvaran: Uppruni orđaforđans í ,,Íslenskri orđabók`` 9

Jón Hilmar Jónsson: Glíman viđ orđasamböndin 17

Eiríkur Rögnvaldsson: Málfrćđi í orđabókum. Hvernig og til hvers? 25

Kristín Bjarnadóttir: Um skýringarorđaforđann 33

Dóra Hafsteinsdóttir: Fagorđaforđinn 45

Ari Páll Kristinsson: Málrćktarhlutverk íslenskrar orđabókar 53

Valerij P. Berkov: Tvímála orđabćkur í veröld nútímans 61

Heimildir 67

5. hefti 2001

Lýsing

Í ţessu hefti eru tíu greinar af ólíkum toga, en allar á sviđi orđfrćđa eđa orđabókarfrćđa. Ţrjár ţeirra fjalla um einstök orđ, ţrjár um orđabćkur eđa verkefni á sviđi orđabókargerđar sem ţegar hefur veriđ lokiđ viđ. Tvćr greinar tengjast verkefnum Orđabókar Háskólans og ađ lokum er í ritinu grein um stofngerđ íslenskra orđa.

Efnisyfirlit

Formáli Guđrúnar Kvaran, ritstjóra vii

Baldur Jónsson: Lítil snćfölva 1

Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríđur Harđardóttir: Íslenska alfrćđiorđabókin. Lýsing á viđamiklu orđabókarverkefni 13

Guđrún Kvaran: Vasabćkur Björns M. Ólsens 23

Gunnlaugur Ingólfsson: Undireins 43

Jóhannes Bjarni Sigtryggsson og Christopher Sanders: The Copenhagen Old Norse Word-list 53

Jón Hilmar Jónsson: Stađa orđasambanda í orđabókarlýsingu 61

Kristín Bjarnadóttir: Um sagnlýsinguna í 3. útgáfu Íslenskrar orđabókar 87

Valgerđur Erna Ţorvaldsdóttir: Altan og svalir 115

Ţórdís Úlfarsdóttir: Matarorđ í Íslenskri orđabók 121

Eiríkur Rögnvaldsson: Stofngerđ íslenskra orđa 129

6. hefti 2002

Lýsing

Í ţessu hefti eru átta greinar sem snerta orđabókarfrćđi eđa orđfrćđi á einn eđa annan hátt. Tvćr tengjast orđabókum og orđabókagerđ og fimm greinar fjalla um orđfrćđi og orđsifjar. Loks er ein grein um málfrćđilega greiningu međ námfúsum markara.

Efnisyfirlit

Formáli Guđrúnar Kvaran, ritstjóra vii

Eiríkur Rögnvaldsson, Auđur Ţórunn Rögnvaldsdóttir, Kristín Bjarnadóttir og Sigrún Helgadóttir: Vélrćn málfrćđigreining međ námfúsum markara 1

Guđrún Kvaran: Jón Ófeigsson og „stór orđ“ 11

Guđrún Kvaran: Úr fórum Björns M. Ólsen 17

Jón Axel Harđarson: Fáránn rćingur mćlti rán og regin 35

Jónína Hafsteinsdóttir: Sérkenni skaftfellskra örnefna 53

Margrét Jónsdóttir: Um sagnirnar virka og verka 59

Stefán Karlsson: Fagrlegr – farlegr – fallegr 73

Veturliđi Óskarsson: Fóviti – fóveti – fógeti 83

7. hefti 2005

Lýsing

Ţema 7. heftis er Íslenskur orđaforđi í íslensk-erlendum orđabókum — sjónarmiđ viđ afmörkun og efnisval og fjalla ţrjár greinar um ţađ efni frá mismunandi sjónarhornum, en auk ţeirra eru í heftinu ţrjár greinar um orđfrćđi, auk umsagna um nokkur nýleg orđabókarverk og tengd rit og bókafregna.

Efnisyfirlit

Formáli Guđrúnar Kvaran, ritstjóra vii

Ţemagreinar:

Ađalsteinn Eyţórsson: Hver er kjarni orđaforđans 9

Jón Hilmar Jónsson: Ađgangur og efnisskipan í íslensk-erlendum orđabókum — vandi og valkostir 21

Christopher Sanders: Bilingual Dictionaries of Icelandic — Types of Users and their different needs – a Discussion 41

Ađrar greinar:

Erla Erlendsdóttir: Um tökuorđ úr málum frumbyggja Rómönsku- Ameríku í íslensku og nokkrum Evrópumálum 59

Jón Axel Harđarson: Hví var orđiđ guđ upphaflega hvorugkynsorđ? 81

Margrét Jónsdóttir: Um vćđa og vćđingu og hlutverk ţeirra í samsetningum 95

Umsagnir um bćkur:

Orđastađur og Orđaheimur (Jóhannes Gísli Jónsson) 121

Ţrjú rit um áhrif enskrar tungu á orđaforđa 16 Evrópumála (Veturliđi Óskarsson) 131

Bókafregnir 137

8. hefti 2006

Lýsing

Ţema 8. heftis er Málfrćđi og orđabćkur og var ţađ rćtt á málstofu sem fram fór 1. apríl 2005 á Orđabók Háskólans. Í heftinu birtast ţrjár greinar sem unnar voru upp úr málstofufyrirlestrunum. Auk ţeirra eru í heftinu fjórar greinar á sviđi orđfrćđi og orđabókarfrćđi. Auk ţess eru kynnt sjö verkefni sem tengjast orđabókagerđ eđa styrkja hana á einhvern hátt sem og bókafregnir.

Efnisyfirlit

Formáli Guđrúnar Kvaran, ritstjóra vii

Ţemagreinar:
Birna Arnbjörnsdóttir: Orđabćkur, málfrćđigrunnur og netkennsla 9

Kristín Bjarnadóttir: Málfrćđi í orđabókum 27

Matthew Whelpton: Argument structure — For Mental Dictionaries Only? 45

Ađrar greinar:
Haraldur Bernharđsson: Gás, gćs og Gásir, Gásar — Brot úr hljóđsögu og beygingarsögu 59

Katrín Axelsdóttir: Hvađ er klukkan? 93

Margrét Jónsdóttir: Um ćrsl, busl og usl í orđasamböndum 105

Ţórdís Úlfarsdóttir: Málfrćđileg mörkun orđasambanda 117

Orđabókar- og rannsóknaverkefni:
Beygingarlýsing íslensks nútímamáls (Kristín Bjarnadóttir) 145

ISLEX — Íslensk-norrćn veforđabók (Ţórdís Úlfarsdóttir) 146

Mörkuđ íslensk málheild (Sigrún Helgadóttir) 148

Rannsókn á ađkomuorđum í Norđurlandamálum (Ásta Svavarsdóttir) 151

Spćnsk-íslensk, íslensk-spćnsk orđabók (Guđrún H. Tulinius og Margrét Jónsdóttir) 153

Tilbrigđi í setningagerđ (Ásta Svavarsdóttir) 156

Tungutćkniverkefni sem Orđabók Háskólans tekur ţátt í (Eiríkur Rögnvaldsson) 157

Bókafregnir 160

9. hefti 2007

Lýsing

Ţema 9. heftis er Tungutækni og orđabćkur og var ţađ rćtt á málstofu á vegum tímaritsins og Orđabókar Háskólans sem haldið var í Neskirkju 17. febrúar 2006. Í heftinu birtast fjórar greinar sem unnar voru upp úr málstofufyrirlestrunum. Auk ţeirra eru í heftinu tvær greinar á sviđi orđfrćđi og orđabókarfrćđi. Jafnframt eru kynnt þrjú rannsóknar- og orðabókaverkefni, ein ítarleg umsögn um nýlegt orđabókarverk og bókafregnir. Loks er í heftinu aldarminning Jakobs Benediktssonar.

Efnisyfirlit

Formáli ritstjóra vii

Guðrún Kvaran: Dr. Jakob Benediktsson - aldarminning 1

Ţemagreinar:
Anna Nikulásdóttir: Sjálfvirk greining merkingarvensla í Íslenskri orðabók 5

Ásta Svavarsdóttir: Talmál og málheildir - talmál og orðabækur 25

Eiríkur Rögnvaldsson: Textasöfn og setningagerð: greining og leit 51

Sigrún Helgadóttir: Mörkun íslensks texta 75

Ađrar greinar:
Erla Hallsteinsdóttir: Íslenskur orðasjóður 109

Veturliði G. Óskarsson: Um þýska roskeytið an- og stutta viðdvöl þess í íslensku 125

Umsagnir um bækur:
Lars Vikør: Stóra orðabókin um íslenska málnotkun 151

Ţórdís Úlfarsdóttir: Málfrćđileg mörkun orđasambanda 117

Orđabókar- og rannsóknaverkefni:
Tungutækniverkefni sem Orðabók Háskólans tekur þátt í (Eiríkur Rögnvaldsson) 163

Orðanet (Jón Hilmar Jónsson) 164

Þýsk-íslensk orðabók (Heimir Steinarsson) 166

Rannsókn á ađkomuorđum í Norđurlandamálum (Ásta Svavarsdóttir) 151

Bókafregnir 168